Strona główna / Artykuły

Zagadnienia dotyczące tego projektu przedstawiono na konferencji " Jak sprostać potrzebie mobilności starzejących się społeczeństw", która odbyła się w dniu 16 grudnia 2011r. w Warszawie.

Prognozowane zmiany demograficzne na świecie do 2050 roku

Starzenie się jest to zjawisko naturalne związane z upływem lat życia i dotyczące każdego człowieka. Polega na stopniowym obniżaniu się aktywności
organizmu w wielu aspektach: fizycznej, mentalnej i społecznej. Szybkość starzenia jest uwarunkowana biologicznie oraz poprzez czynniki genetyczne, fizjologiczne, psychologiczne i czynniki o charakterze społecznym.

Zjawisko to jest szczególnie widoczne w Europie, gdzie przybywa ludzi w starszym wieku. Szacuje się, że w 2050 roku w krajach Unii Europejskiej odsetek osób w wieku 50 i więcej lat będzie wynosił prawie 50% ogółu populacji.

Według ONZ do 2050 roku średnia życia wzrośnie z obecnych 68 do 76 lat, a w krajach wysoko rozwiniętych z 77 do 83 lat. Połowa z 2,5 mld przyrostu ludności w ciągu najbliższych 40 lat będzie w wieku powyżej 60 roku życia. Najszybszy będzie przyrost osób najstarszych, tj. powyżej 80 roku życia (obecnie w tej grupie wiekowej jest ok. 90 mln osób na świecie, a w 2050 roku będzie ich powyżej 400 mln).

W Polsce te procesy będą następowały jeszcze szybciej i liczba osób w wieku emerytalnym ulegnie znacznemu powiększeniu już w 2030 roku.

Starsi kierowcy w świetle badań

Wiek kierowcy nie powinien być czynikiem dyskryminującym lub odbierającym prawo do mobilności, jeśli nie ogranicza jego sprawności wymaganej przepisami i względami bezpieczeństwa.

Osoby starsze są obecnie najszybciej rosnącą grupą kierowców, zarówno pod względem ich liczby, jak i ilości przejeżdżanych kilometrów. Dotyczy to szczególnie kobiet. Przewiduje się, że w przyszłości starsi będą jeszcze intensywniej uczestniczyli w ruchu drogowym. 

Zmiany postępujące z wiekiem mogą nie mieć znaczącego wpływu na codzienne życie ale mają znaczenie dla kierowania pojazdem. Kierowca musi często podjąć od 8 do 12 decyzji na jeden kilometr mając na każdą mniej niż pół sekundy. Oznacza to, że nawet niewielkie osłabienie wzroku, słuchu, zasięgu i siły ruchów, czasu reakcji i koncentracji uwagi mogą odegrać dużą rolę przy podejmowaniu decyzji w czasie kierowania pojazdem.

Intensywne badania prowadzone w ciągu ostatniej dekady wykazały:

• wzrost liczby aktywnych kierowców w starszym wieku ma nieznaczny wpływ na liczbę śmiertelnych wypadków, ale jest ściśle związany z liczbą wypadków, w wyniku których są ranni,
• starsi kierowcy prowadzą bezpieczniej, niż kierowcy znajdujący się w innych grupach wiekowych,
• starsi kierowcy z różnymi „ograniczeniami” natury medycznej nie wykazują wysokiego ryzyka spowodowania wypadku drogowego,
• starsi kierowcy rekompensują braki w prowadzeniu pojazdów wynikające z wieku
redukcją prędkości, ograniczeniem jazdy w nocy, stosowaniem pasów bezpieczeństwa, unikaniem alkoholu przed jazdą, korzystaniem ze spokojniejszych tras i lokalnych dróg z mniejszą liczbą skrzyżowań itd.,
• połowa kolizji i wypadków z udziałem starszych kierowców ma miejsce w obrębie skrzyżowań, podczas gdy udział w tego rodzaju wypadkach kierowców w średnim wieku wynosi ok. 21%.

Skrzyżowania w terenie zabudowanym są elementem podwyższającym prawdopodobieństwo wystąpienia wypadku z udziałem starszych osób, szczególnie zderzeń bocznych.

Główne problemy starszych kierowców prowadzące do wypadku mają związek z:

• podzielnością uwagi
Udział starszych kierowców w większej liczbie wypadków w obrębie skrzyżowań wynika z trudności oceny pierwszeństwa przejazdu. Mogą oni w sposób niewystarczający reagować na ruch uliczny, szczególnie w sytuacjach złożonych, mają również tendencję do większego znużenia oraz do mimowolnego przyśpieszania podczas jazdy.

• postrzeganiem 
Wypadki śmiertelne z udziałem starszych kierowców wynikają z błędów
w postrzeganiu i nieprawidłowej oceny sytuacji, szczególnie pierwszeństwa przejazdu.

• zawężeniem pola widzenia i słabą wrażliwością kontrastu
 
• oceną odległości
 
• czasem wykonywania manewrów; czasem reakcji, koordynacją 
W zakresie podejmowania decyzji na skrzyżowaniach nie wykazano różnic między starszymi kierowcami a innymi grupami wiekowymi jeśli chodzi o jej trafność, starsi kierowcy potrzebowali jednak 50% więcej czasu na jej podjęcie.

Więcej informacji o projekcie Kierowcy 50+ znaje się w cz. 2 i cz. 3 artykułu PROBLEM STARSZYCH KIEROWCÓW


Redakcja Ekokierowcy.pl dziękuje panu Mikołajowi Krupińskiemu z Instytutu Transportu Samochodowego za zaproszenie na konferencję i udostępnienie informacji o przebiegu projektu.